Skip to content Skip to sidebar Skip to footer

24 września 2021 r. to data 200. rocznicy urodzin Cypriana Kamila Norwida – nieprzeciętnie zdolnego artysty – poety, pisarza, dramaturga, eseisty, epistolografa, felietonisty, ale także znakomitego grafika, rytownika, akwaforcisty, malarza i rzeźbiarza. W uznaniu twórczości i dla uczczenia rocznicy, rok 2021 został ogłoszony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Rokiem Norwida.

Krótka biografia

Urodził się w roku 1821 na Mazowszu, we wsi Laskowy-Głuchy w majątku matki, którą stracił bardzo szybko, trafiając pod opiekę prababki. Potem przenieśli się z ojcem i rodzeństwem do Warszawy, gdzie zastało ich Powstanie Listopadowe. Edukacja pobierana przez Norwida była często przerywana, ale wciąż uczył się malarstwa. Wyjątkowo uzdolniony, dużo czytał i sam się kształcił. Z kraju wyjechał w wieku 21 lat i już nigdy nie powrócił. Bardzo dużo podróżował po Europie, gdzie tworzył, podejmował prace zarobkowe i przeżywał zawody miłosne. Wielką niespełnioną miłością Norwida była Maria Kalergis – hrabianka, polska pianistka i mecenas sztuki. W czasie swych podróży poznał innych przebywających na emigracji polskich artystów, Adama Mickiewicza, Zygmunta Krasińskiego, Juliusza Słowackiego i Fryderyka Chopina. Na twórczość i miejsce przebywania Norwida miały wpływ wydarzenia historyczne, które targały Europą. Daleko od Polski, ciągle za nią tęsknił, był wielkim patriotą. Niestety przez większość swojego życia żył w niedostatku, chorował, m.in. cierpiał na głuchotę. Umarł samotnie w przytułku na peryferiach Paryża w roku 1883. Żył 62 lata. Za życia niedoceniony, został odkryty dopiero w okresie Młodej Polski przez Zenona Przesmyckiego (Miriam).

Patron Biblioteki Elbląskiej

Biblioteka, wówczas Miejska otrzymała nazwę Cypriana K. Norwida w roku 1970, staraniem ówczesnego dyrektora Jerzego Jana Kolendo. Pierwsze utwory artysty w zbiorach Biblioteki Elbląskiej pojawiły się pod koniec lat 40. XX wieku. W latach 70. i późniejszych pozyskiwano Norwidiana, m.in. zakupując je na aukcjach.

Najcenniejsze Norwidiana

Szkice rysunkowe
W zbiorach Biblioteki znajdują się odręczne, oryginalne szkice rysunkowe:
Rysunek do dziejów Scytów (szkice rysunkowe sporządzone na pergaminie)
Notatki na kartce (kartka dwustronna zapisana pojęciami prze autora)
Zostały one przekazane Bibliotece przez Juliusza Wiktora Gomulickiego w roku 1983, gdy powstawała sala poświęcona patronowi. Juliusz Wiktor Gomulicki, edytor dzieł C.K. Norwida, był zafascynowany twórczością czwartego wieszcza, podobnie zresztą jak jego ojciec Wiktor Gomulicki, jeden z najważniejszych twórców polskiego pozytywizmu.

Pierwodruki
Biblioteka posiada też kolekcję pierwodruków (pierwszych wydań) dzieł Norwida
„Promethidion”, poemat dialogowy wydany w roku 1851 w Paryżu w Drukarni L. Martinet;
„Zwolon”, wydany w roku 1851 w Drukarni W. Stefańskiego w Poznaniu;
„O sztuce dla Polaków”, wydany w roku 1858 w Paryżu w Drukarni L. Martinet;
„O Juliuszu Słowackim” z roku 1861;
„Poezye” wydane w roku 1862 w Lipsku w Drukarni F. A. Brockhausa.

Medale:
Biblioteka posiada też dwa cenne medale zaprojektowane przez Norwida, rytowane przez paryskiego mistrza sztuki medalierskiej Ernesta Tasseta:
Medal „Unii Lubelskiej”;
Medal „Braciom Rusinom pomordowanym przez carat moskiewski za wierność dla kościoła i Polski. 1874”.

Norwid dziś

Dzieła literackie Cypriana Kamila Norwida, dziś niezbyt chętnie ściągane z bibliotecznych półek – są jednak żywe w pamięci elblążan i czytelników Biblioteki. Zapytani o Artystę, cytują fragmenty jego utworów. Znają je także z muzycznych interpretacji w wykonaniu Czesława Niemena, Homo Twist, Andrzeja Kurylewicza i Wandy Warskiej. Pamiętają też satyryczny występ Bronisława Maja wcielającego się w rolę Panny Loli, która odnosi się do spotkania Norwida z Kalergis.

Cyprian Kamil Norwid i Norwidiana w Elbląskiej Bibliotece Cyfrowej.

Fot. Dominik Żyłowski

fotografia przedstawia kartę tytułową książki "Poezye" Cypriana Norwida, pierwsze wydanie zbiorowe, Lipsk F. A. Brockhaus 1863
“Poezye” Cypriana Norwida, pierwsze wydanie zbiorowe, Lipsk F. A. Brockhaus 1863
fotografia przedstawia kartę tytułową książki "Zwolon"
“Zwolon” C. Norwida, Poznań 1851
fotografia przedstawia kartę tytułlową ksiązki "Promethidion" Norwida, wydanej nakładem autora w Paryży w 1851 r.
C. Norwid “Promethidion”, wydane nakładem autora w Paryżu, w drukarni L. Martinet w 1851 r.
karta tytułowa książki "O Juliuszu Słowackim" Norwida, wydanie z 1861 r.
C. Norwid “O Juliuszu Słowackim”, wydane w Paryżu, w drukarni L. Martinet, w 1861 r.
fotografia przedstawia wykonany z brązu medal z napisem: "Braciom Rusinom pomordowanym przez carat moskiewski za wierność dla kościoła i Polski" ułozony wokół wbitego w kopiec ziemi drewnianego krzyża oplecionego cierniem, o który oparta jest tarcza z połączonymi herbami Polski, Litwy i Rusi, a pod nią napis: 1874
Medal pamiątkowy z 1874 r.
fotografia przedstawia medal z brązu z napisem: "Województwa podlsakie i lebelskie, Polubicze, Drelów, Pratulin" ułozonym wokół otwartej księgi w któej pod napisem: "Martyrologia polska, włościanie" znajdują się imiona i nazwiska: "Andzejuk Jan, Bazyluk Wincenty, Bocjan Teodor, Bojko Konstanty, Bojko Łukasz, Charytoniuk Trochim, Charytoniuk Andrzej, Franczak Ignacy, Franczak Michał, Hawryluk Maksym, Hryciuk NIcety, Karmaszuk Daniel, Kiryluk Filip, Łukaszuk Konstanty, Osipiuk Bartłomiej, Pawluk Szymon,Romaniuk Jan, Tomaszuk Onufry
Medal pamiątkowy z 1874 r
fotografia przedstawia medal z brązu z naisem: "równi z równymi wolni z wolnymi" ułozonym wokół połączonych herbów Polski, Litwy i Rusi zwieńczonych zamkniętą koroną
Medal 300. lecia Unii Lubelskiej (1869 r.)
fotografia przedstawia medal z brązu z napisem "trzechsetna rocznica unii Polski, ,Litwy, Rusi 1569-1869; nad napisem znajduje się pięcioramienna gwiazda w otoczeniu promieni, a wokół napisu - wieniec ze splecionych kłosów zboża (po lewej i liści dębu (z prawej), przetykanych ciernistym pnączem
Medal 300. lecia Unii Lubelskiej (1869 r.)
Wielkość czcionki
Kontrast